Wenecja, kościół San Giorgio dei Greci

Wenecja, kościół San Giorgio dei Greci
Wenecja, kościół św. Jerzego od Greków
Venezia, chiesa di San Giorgio dei Greci

Lokalizacja: Wenecja - Castello, Salizzada dei Greci (45.435388, 12.344957)
Budowa: 1536-1571
Architekt: Sante Lombardo
Styl: późny renesans

HISTORIA. Diaspora grecka w Wenecji zwiększyła się znacznie po upadku Konstantynopola w 1453 r. i podboju Grecji przez Imperium Osmańskie do 1460 r. Mimo, że Grecy uważani byli za schizmatyków otrzymali prawo odprawiania nabożeństw w kościele San Biaggio. W 1514 r. społeczność grecka uzyskali w końcu zgodę na budowę własnej murowanej świątyni.  Kościół św. Jerzego od Greków został zbudowany w latach 1536-1577 a autorem projektu był Sante Lombardo. Prace budowlane trwały do 1571 r. kiedy to nakryto kościół kopułą, której autorem był Giannantonio Ciona. W latach 1582-1592 dobudowano do kościoła kampanilę.

ARCHITEKTURA. Kościół późnorenesansowy, posiada formę pięcioprzęsłowego korpusu z niewyodrębnionym prezbiterium, zajmującym ostatnie wschodnie przęsło i zakończonym ścianą prostą z niewielką półkolistą apsydą po środku. Korpus nakrywa dach dwuspadowy a nad jego środkową częścią wznosi się kopuła na kolistym tamburze z latarnią. Fasada kościoła jest trójdzielna i dwukondygnacjowa, podzielona pilastrami i zwieńczona wysokim szczytem ujętym spływami i nakrytym trójkątnym tympanonem. W środkowym polu dolnej kondygnacji znajduje się portal z mozaiką Chrystusa Pantokratora w półkolistym tympanonie. Portal ujęty jest kolumnami i nakryty trójkątnym naczółkiem, podobnie jak rozmieszczone w bocznych polach duże okna zamknięte półkoliście. W górnej kondygnacji na osi umieszczona jest wielka rozeta, ujęta w bocznych polach konchami. Wschodnia elewacja kościoła także trójdzielna, podzielona pilastrami z rozetą na osi górnej kondygnacji i półkolistą apsydą w przyziemiu. Elewacje boczne podzielone na dwie kondygnacje, u dołu przebite oknami zaś u góry rozczłonkowane półkolistymi konchami. Wewnątrz kościół nakryty sklepieniem kolebkowym i pośrodku kopułą na pendentywach. Potrójna półkolista arkada od zachodu podtrzymuje galerię dla kobiet.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Kopułę zdobią freski przedstawiające scenę Sądu Ostatecznego, który namalował Giovanni Kyprios. Wschodnią ścianę prezbiterium zasłania ikonostas z około 1475 r., złożony z 46 ikon autorstwa takich artystów greckich jak wspomniany Giovanni Kyprios oraz Michele Damaskenos. W centralnej części ikonostasu umieszczona jest XIV-wieczna bizantyjska ikona Chrystusa Pantokratora. Ambonę w nawie wykonał Giovanni Grapiglia. Naprzeciw ambony ustawiony jest pomnik nagrobny arcybiskupa Gabriele Seviros (zm. 1616) z 1619 r. który zaprojektował Baldassare Longhena. W kościele przechowywana jest też ikona Matki Bożej, przywieziona przez uciekinierów z Konstantynopola i pochodząca z XIII lub XIV w.

KAMPANILA wzniesiona przy południowo-zachodnim narożniku kościoła, zbudowana na planie kwadratu z najwyższą kondygnacją otwartą parami półkolistych arkad i nakryta niewielką kopułą.

LITERATURA

Knaurs Kulturführer in farbe Venedig Und Venetien, oprac. zb., Augsburg 1998
Zwingle E., Wenecja. Przewodnik, wyd. 2011
Strona internetowa: http://churchesofvenice.com/castello.htm#sangiorgdeigreci

Wenecja, kościół San Giorgio dei Greci