Piza, kościół San Frediano
Pisa, chiesa di San Frediano
Piza, kościół św. Frediana
Lokalizacja: Pisa, Piazza San Frediano (43.718030, 10.399513)
Budowa: około 1061 r.
Styl: romanizm
HISTORIA. Kościół był wzmiankowany po raz pierwszy w 1061 r. Został przebudowany na przełomie XI i XII w. w stylu romanizmu pizańskiego. W latach 1075-1561 kościół był w posiadaniu zakonu kamedułów. Następnie w latach 1594-1783 opiekowali się nim księża barnabici. Po pożarze w 1675 r. sklepienia nawy głównej i apsyda prezbiterium zostały przebudowane w stylu barokowym. W 1784 r. kościół stał się świątynią parafialną. Od 1999 r. kościół pełni funkcję świątyni uniwersyteckiej pod opieką księży jezuitów. W 1964 r. przeprowadzono prace, które przywróciły kościołowi pierwotny romański wygląd.
ARCHITEKTURA. Romański kościół złożony z wydłużonego trójnawowego korpusu bazylikowego ujętego po bokach rzędami czterech kaplic oraz z czworobocznego, krótkiego prezbiterium z kaplicami po bokach. Fasada kościoła jest trójdzielna i rozczłonkowana półkolumnami oraz półkolistymi ślepymi arkadami. W środkowej części znajduje się portal wejściowy zwieńczony gzymsem z IV w. i półkolistym tympanonem. Powyżej umieszczone jest dwudzielne okno zamknięte półkoliście, które po bokach ujęte jest płycinami w kształcie rombu. Środkową część wieńczy trójkątny szczyt a boczne pola fasady zamknięte są półszczytami, pod nimi znajdują się portale boczne nakryte półkolistymi tympanonami. Elewacje boczne nawy rozczłonkowane są półkolistymi ślepymi arkadkami i przebite są dużymi oknami zamkniętymi łukami odcinkowymi. Nawę główną nakrywa dach dwuspadowy a nad nawami bocznymi dachy jednospadowe. Wewnątrz nawa główna rozczłonkowana jest romańskimi kolumnami z korynckimi kapitelami podtrzymującymi półkoliste arkady międzynawowe. Nawę nakrywa sklepienie kolebkowe z XVII w., nawy boczne nakrywają sklepienia żebrowe, z kolei prezbiterium nakrywa kopuła na pendentywach. Ściany wewnątrz prezbiterium opięte są pilastrami podtrzymującymi gzyms z belkowaniem.
WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. W prezbiterium ustawiony jest barokowy ołtarz z 1772 r. zwieńczony drewnianym krucyfiksem z XVII w. W zakończeniu chóru znajdują się organy z 1910 r. W nawie głównej przy wejściu ustawione są dwie barokowe kropielnice z XVII w. W pierwszej kaplicy po lewej umieszczony jest krucyfiks z XII w. oraz obrazy namalowane przez Ventura Salimbeni przedstawiające epizody historii Krzyża Świętego: Odnalezienia Krzyża Św. i Sprowadzenie Krzyża Św. do Jerozolimy przez Herakliusza. Na sklepieniu Salimbeni przedstawił fresk Podwyższenie Krzyża Św. W trzeciej kaplicy znajdują się dwa kolejne obrazy Salimbeni z 1607 r.: Zwiastowanie i Pokłon Pasterzy. W zakończeniu lewej nawy urządzona jest kaplica św. Brygidy Szwedzkiej z obrazami Alessandro Tiarini. W ołtarzu umieszczony jest obraz św. Brygidy kuszonej przez diabła z około 1610 r. a na ścianach bocznych zawieszone są obrazy z 1607 r.: Święta Brygida wita nowicjuszkę i Cud przy grobie św. Brygidy. Fresk na kopule kaplicy przedstawiający Boga Ojca w chwale i otoczeniu aniołów namalował Rutilio Manetti w 1612 r. Na ścinanie prawej nawy zawieszone są dwa obrazy: Pokłon Trzech Króli dzieło Aurelio Lomi z 1604 r. i św. Karol Boromeusz z Matką Bożą, malowany przez Clemente Bocciardo po 1639 r. W nawie tej ustawiony jest też pomnik nagrobny Giovanni Battista Ruschi, wykonany w 1753 r. W ołtarzu trzeciej kaplicy po prawej stronie znajdują się doczesne szczątki bł. Bartolomeo Aiutamicristo.
LITERATURA
Knaurs Kulturführer in Farbe, Florenz und Toskana, Augsburg 1998
Strona internetowa: https://chieseitaliane.chiesacattolica.it/chieseitaliane/stampaapprofondimento.jsp?guest=true&sercd=60237
Piza, kościół San Frediano
