Genua, bazylika San Siro
Genova, basilica di San Siro
Genua, bazylika św. Syrusa
Lokalizacja: Genua, Via San Siro 4 (44.411600, 8.930233)
Budowa: 1584-1619
Styl: barok
HISTORIA. Kościół został zbudowany na przełomie IV i V w. jako katedra dla Genui, która została poświęcona Dwunastu Apostołom a późniejszym czasie otrzymała wezwanie świętego Syrusa. W 985 r. tytuł katedry przeszedł na kościół San Lorenzo. W 1007 r. kościół San Siro został przekazany w ręce zakonu benedyktynów, którzy przebudowali kościół w stylu romańskim. W 1575 r. benedyktynów zastępują teatyni. Kościół został w 1580 r. uszkodzony przez pożar, z powodu którego zawaliła się południowa jego część. Teatyni zdecydowali o całkowitej odbudowie kościoła w stylu barokowym, którą przeprowadzono w latach 1584-1619. W 1798 r. napoleońska Republika Liguryjska zmusiła teatynów od opuszczenia klasztoru a kościół powierzyła duchowieństwu diecezjalnego. W 1821 r. kościół otrzymuje nową klasycystyczną fasadę a w 1904 r. rozebrana zostaje romańska dzwonnica, której zagrażało zawalenie. W 1804 r. w kościele został ochrzczony Giuseppe Mazzini, włoski bohater narodowy z okresu Zjednoczenia (Risorgimento).
ARCHITEKTURA. Barokowy kościół zbudowany na planie krzyża łacińskiego, złożony z trójnawowego bazylikowego korpusu, transeptu i wydłużonego prezbiterium zamkniętego półkoliście. Nad skrzyżowaniem naw wznosi się kopuła z latarnią, posadowiona na kolistym tamburze przebitym prostokątnymi oknami. Fasada kościoła jest klasycystyczna, z trójdzielnym frontonem po środku nakrytym trójkątnym tympanonem z XVII-wieczną figurą św. Syrusa na szczycie. Boczne pola frontonu wydzielone są kanelowanymi pilastrami z korynckimi kapitelami, znajdują się w nich półkoliste wnęki mieszczące rzeźbione personifikacje Wiary i Nadziei. W środkowym polu frontonu znajduje się duży prostokątny portal wejściowy. Środkową część fasady wieńczy trójkątny szczyt z dużym oknem termowym poniżej. Boczne pola fasady ujęte są także kanelowanymi pilastrami korynckimi i mieszczą mniejsze portale wejściowe. Boczne elewacje kościoła przebite są dużymi oknami termowymi a powyżej prostokątnymi o odcinkowych zamknięciach, Od południa do kościoła prowadzi okazały późnobarokowy portal, ujęty po bokach parami kolumn podtrzymujących odcinkowy przerwany naczółek z kartuszem z tarczą herbową. Kościół nakrywają dachy dwuspadowe. Wewnątrz nawa główna otwarta jest na nawy boczne półkolistymi arkadami podtrzymywanymi przez pary kolumn. Powyżej arkad znajduje się stiukowy fryz i gzyms z belkowaniem. Ściany prezbiterium opięte są kanelowanymi pilastrami pomiędzy którymi w apsydzie umieszczone są duże prostokątne okna a na ścianach bocznych architektoniczne wnęki. Nawę główną, prezbiterium i ramiona transeptu nakrywa sklepienie kolebkowe z lunetami. Kopuła na pendentywach podparta jest czterema narożnymi filarami opiętymi kanelowanymi pilastrami.
WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Kościół posiada bardzo bogaty wystój malarski i rzeźbiarskie. Freski prezbiterium, nawy głównej, kopuły i w transepcie wykonał przeważnie Giovanni Battista Carlone między rokiem 1650-1670. Są to m.in. sceny z życia św. Syrusa (prezbiterium), Pojmanie Chrystusa, Trzy Cnoty Teologiczne i Trzy Cnoty Kardynalne, sceny z życia św. Piotra oraz cesarz Konstantyn adorujący Krzyż i cesarz Herakliusz niosący Krzyż na Golgotę. W kościele byli też czynni inni malarze: Domenico Piola, Gregorio da Ferrari, Domenico Fiaselli, Bernardo Castello i Orazio Da Ferrari. Autorem dekoracji rzeźbiarskiej jest w znacznej mierze Taddeo Carlone. Ołtarz główny wykonał w latach 1669-1670 Pierre Puget z czarnego marmuru i brązu. W absydzie znajduje się rzeźbiona Pieta, dzieło Giacomo Carlone. Wiele cennych zabytków znajduje się w kaplicach bocznych. Kapice przy prawej nawie. W pierwszej kaplicy Zwiastowania znajduje się namalowany przez Orazio Gentileschi obraz Zwiastowania. Pomiędzy pierwszą a drugą kaplicą ustawiona jest gotycka chrzcielnica z 1445 r. W drugiej kaplicy św. Kajetana znajdują się trzy obrazy Domenico Piola: Święty Kajetan, Objawienie Chrystusa i Święty Kajetan pomagający nieść Krzyż Chrystusowi. Na sklepieniu widniej fresk Chwała św. Kajetana, także dzieło Domenico Piola. W ołtarzu trzeciej kaplicy św. Andrzeja z Avellino, można obejrzeć obraz Śmierć św. Andrzeja z Avellino, malowany przez Domenico Fiaselli. Na ścianach zawieszono trzy obrazy z życia świętego Andrzeja namalowane przez Orazio De Ferrari a na sklepieniu fresk Chwała św. Andrzeja, dzieło Gregorio Da Ferrari. W czwartej kaplicy poświęconej Madonnie Della Guardia na ścianach znajdują się dwa obrazy: Narodziny Maryi, malowany przez Aurelio Lomi i Ścięcie św. Jana Chrzciciela, dzieło Carlo Bonome Da Ferrrari. W piątej kaplicy Najświętszego Serca Pana Jezusa zobaczyć można dwa obrazy św. Mikołaja przypisywane Giovanni Battista Carlone. W szóstej kaplicy Świętego Antoniego znajduje się kolejny obraz Aurelio Lomi Święty Antoni uzdrawiający chorego.
Kaplice przy lewej nawie. W pierwszej Kaplicy św. Mateusza, znajduje się obraz Męczeństwo św. Mateusza. Trzecią kaplicę św. Jana Bosco zdobi polichromia wykonana przez Venture Salimbene.
W czwartej kaplicy św. Katarzyny ze Sieny znajduje się polichromia wykonana przez Giovanni Battista Carlone ze scenami z życia świętej. W piątej kaplicy Narodzenia Chrystusa umieszczony jest obraz Boże Narodzenie namalowany przez Cristoforo Roncalli zw. Pomarancio.
LITERATURA
Knaurs Kulturführer in Farbe. Italien, opr. zb. Augsburg 2000
Strona internetowa: https://genovabb.it/guida-genova/poi/basilica-san-siro/
Genua, bazylika św. Syrusa
