Florencja, kościół Santa Maria Maggiore
Florencja, chiesa di Santa Maria Maggiore
Lokalizacja: Florencja, Vicolo di Santa Maria Maggiore 1 (43.773290, 11.2530249)
Budowa: XIII w., 1. połowa XVII w.
Architekt: Mistrz Buono, Gherardo Silvani
Styl: gotyk, barok
HISTORIA. Kościół Santa Maria Maggiore był po raz pierwszy wzmiankowany w 931 r. Następnie w 1176 r. stał się kościołem kolegiackim. W XIII w. został przejęty przez cystersów i rozbudowany pod kierunkiem Mistrza Buono. W XV w. kościół mocno podupadł i w 1521 r. przeszedł w ręce zakonu karmelitów. W 1. połowie XVII w. kościół został odnowiony pod kierunkiem Gherardo Silvani, który być może realizował projekt Bernardo Buontalenti. W 1817 r. zakon karmelitów został zastąpiony przez kamilianów. Na przełomie XIX i XX w. kościół przeszedł niezbyt szczęśliwą gruntowną renowację, która nadała wnętrzu obecny wygląd.
ARCHITEKTURA. Gotycko-renesansowy kościół złożony z trójnawowego, trójprzęsłowego bazylikowego korpusu i krótkiego prezbiterium zamkniętego ścianą prostą i ujętego po bokach kwadratowymi kaplicami. Od zachodu kościół poprzedza fasada z wieżą od północy, obniżoną w 1630 r. i nakrytą płaskim dachem. Środkowa część fasady zamknięta jest trójkątnym szczytem, poniżej znajduje się niewielka rozeta a w przyziemiu portal ostrołukowy ujęty trójkątną wimpergą z obeliskami. Nawę i prezbiterium nakrywa dach dwuspadowy, nad nawami bocznymi dachy jednospadowe. Wewnątrz nawa główna otwarta jest do naw bocznych ostrołukowymi spłaszczonymi arkadami wspartymi na kwadratowych filarach. Nawę główną i prezbiterium nakrywają sklepienia krzyżowo-żebrowe. Nawy boczne nakryte są barokowymi sklepieniami żaglastymi.
WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Na ścianach prezbiterium zachowały się fragmenty fresków ze scenami Historii Heroda i Rzezi Niewiniątek namalowane przez Jacopo di Cione przed 1400 r. W kaplicy na prawo od prezbiterium umieszczony jest obraz Stygmatyzacja św. Franciszka, dzieło Pier Dandini. Najcenniejszym zabytkiem kościoła jest umieszczona w lewej kaplicy przy prezbiterium XIII-wieczna malowana płaskorzeźba przedstawiająca tronującą Matkę Bożą z Dzieciątkiem w typie bizantyjskim. Autorstwo dzieła przypisuje się Coppo da Marcovaldo, najstarszemu znanemu z nazwiska malarzowi działającemu we Florencji. W kaplicy znajduje się też gotycki sarkofag z 1272 r. z leżącą postacią zmarłego przypisywany rzeźbiarzowi Tino di Camaino. W nawach bocznych urządzono po trzy kaplice boczne ozdobione bogatymi dekoracjami malarskimi w XVII w. W pierwszej kaplicy prawej nawy znajduje się obraz Komunia św. Marii Magdaleny namalowany przez Domenico Pugliani w 1638 r. zaś na sklepieniu widnieje fresk Chwała św. Marii Magdaleny dzieło Giuseppe Pinzani. W pierwszej kaplicy po lewej stronie umieszczony jest obraz Matki Bożej ofiarowującej Dzieciątko św. Franciszkowi namalowany przez Matteo Rosselli z 1634 r. Ostatniej kaplicy po lewej stronie znajdują się pierwsze barokowe freski we Florencji wykonane przez Baldassare Franceschini zwanego Volterrano. Artysta przedstawił m.in. Rydwan Eliasza z postaciami aniołów, Stare i Nowe Prawa oraz personifikacje Pokory i Dziedzictwa. Kilka kolumn międzynawowych zdobią freski z postaciami świętych przypisywane Mariotto di Nardo.
LITERATURA
Wirtz R.C., Florencja. Sztuka i architektura, wyd. Ullmann 2008
Zucconi G., Florence an Architectural Guide, Verona 1995
Strona internetowa: http://www.churchesofflorence.com/centre.htm#smmagg
Florencja, kościół Santa Maria Maggiore
