Florencja, kościół Santa Maria Maddalena dei Pazzi
Firenze, Chrisa di Santa Maria Maddalne dei Pazzi
Florencja, kościół św. Marii Magdaleny Pazzi
Lokalizacja: Florencja, Borgo Pinti 58 (43.774181, 11.264849)
Budowa: 1481-1526, 1677-1685
Architekt: Giuliano di Sangallo
Styl: renesans, barok
HISTORIA. Początki klasztoru pod nazwą Santa Maria Maddalena delle Convertile sięgają około 1250 r. Następnie obiekt przejęli cystersi z Badia a Settimo, którzy zbudowali w XIV zachowaną do dziś nawę. Kościół i budynki klasztorne zostały przebudowane w latach 1481-1526 według projektu Giuliano da Sangallo. W 1629 r. w klasztorze zamieszkały karmelitanki, które w 1669 r. po kanonizacji siostry Marii Magdaleny dei Pazzi nadały kościołowi jej wezwanie. W latach 1677-1685 dobudowano prezbiterium, które było jedną z pierwszych budowli barokowych we Florencji. W 1866 r. dokonano kasaty klasztoru a budynki zostały częściowo rozebrane pod budowę ulicy Via Della Colonna.
ARCHITEKTURA. Kościół złożony jest barokowego prezbiterium, węższego od nawy, zbudowanego na planie zbliżonym do kwadratu i nakrytego ośmioboczną kopuła z latarnią oraz wydłużonej renesansowej nawy ujętej po bokach rzędami kaplic. Nawę nakrywa dach dwuspadowy zaś kaplice nakryte są dachami jednospadowymi. Fasada kościoła z portalem wejściowym i dużym oknem zwieńczona jest trójkątnym szczytem. Od zachodu kościół poprzedza renesansowe atrium, założone na planie kwadratu, podparte jońskimi kolumnami i nakryte sklepieniami kolebkowymi. Arkady atrium są prostokątne za wyjątkiem dwóch półkolistych, prowadzących z ulicy na dziedziniec i do wnętrza kościoła. W narożnikach atrium zachowały się freski Matteo Rosselli i Atanasio Fontebuoni.
WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Na kopule prezbiterium znajduje się fresk, który namalował Pietro Dandini w 1701 r., przedstawiający wzięcie do nieba św. Magdaleny dei Pazzi i innych świętych florenckich. Ołtarz główny wykonany z kolorowych marmurów, podobnie jak okładzina ścianie całego prezbiterium z obrazem Matki Bożej i św. Magdaleny dei Pazzi, malowany w 1684 r. przez Ciro Ferri. W bocznych ścianach znajdują się obrazy namalowane przez Luca Giordano: Chrystus z Marią Magdaleną dei Pazzi oraz Matka Boża prezentująca Dzieciątko św. Marii Magdalenie dei Pazzi. Freski na sklepieniu nawy przestawiają Gloryfikację św. Marii Magdaleny dei Pazzi a wykonał je Jacopo Chiavistelli w 1699 r.. Na ścianach bocznych nad kaplicami widnieją monochromatyczne freski i obrazy z żywotem świętej namalowane m.in. przez Cosimo Ulivelli. W kaplicach bocznych znajduje się też sporo interesujących dzieł florenckich mistrzów z okresu XIV-XVII w. W pierwszej kaplicy po lewej zobaczyć można obraz św. Wawrzyńca, malowany przez Francesco Curradi w 1610 r. W drugiej kaplicy znajduje się Koronacja Maryi, dzieło wybitnego florenckiego malarza późnego renesansu Cosimo Roselli w 1505 r. W trzeciej Capella Tornabuoni, w ołtarzu umieszczona jest gotycka rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem z XIV w., obok zawieszony jest obraz Modlitwa w ogrójcu, namalowany przez Santi da Tito z 1591 r. Natomiast w oknie wstawiono witraż ze św. Wawrzyńcem z 1491 r. W czwartej kaplicy rzeźba św. Sebastiana, wykonana przez Leonardo del Tasso lub Cervagio del Tasso w 1500 r. obrazami św. Rocha i św. Ignacego Antiocheńskiego po bokach, malowanymi przez Raffaelino del Garbo. W piątej kaplicy obraz Męczeństwo św. Jakuba a w ostatniej kaplicy, najbliższej prezbiterium, freski i obraz ołtarzowy przedstawiający bł. Barttolomeo Bagnesi powstałe w XIX w. W pierwszej kaplicy na lewo od wejścia znajduje się manierystyczny obraz Męczeństwo św. Romulusa namalowany przez Carlo Portelliego z 1557 r. Autorem trzech obrazów w kolejnej kaplicy Giuseppe Piattoli, który w 1778 r. namalował św. Ludwika Gonzaga, Archanioła Rafała i św. Antoniego z Padwy. W trzeciej kaplicy zawieszony jest obraz Koronacja Maryi, malowany przez Matteo Roselli w XVII w., znajduje się tu też predella z XV w., namalowana przez Lorenzo di Credi, która jest pozostałością zagrabionego przez Francuzów ołtarz Pala di Jacobi. W posadzkę kaplicy wmurowana jest płyta nagrobna przedstawicieli rodu Jacopi, zaprojektowana przez Andrea del Sarto. W czwartej kaplicy znajduje się obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem i świętymi, namalowany około 1525 przez Domenico Ubaldini zwanego Puligo. W piątej kaplicy zwraca uwagę witraż z 1500/1510 z modlącym się św. Franciszkiem i sceną jego pogrzebu. W ostatniej kaplicy przy prezbiterium obok XIX-wiecznych fresków w ołtarzu umieszczony jest drewniany krucyfiks z XVI w. przypisywany Bernardo Buontalenti.
LITERATURA
Knaurs Kulturführer in Farbe, Florenz und Toskana, Augsburg 1998
Wirtz R.C., Florencja. Sztuka i architektura, wyd. Ullmann 2008
Zucconi G., Florence an architectural guide, Verona 1995
Florencja, kościół Santa Maria Maddalena dei Pazzi
