Trenczyn, kościół św. Franciszka Ksawerego
Trenčín, kostol sv. Františka Xaverského
Lokalizacja: Trenczyn, Mierove námestie 43 (48.894838, 18.040255)
Budowa: 1653-1657
Budowniczy: Pietro Spazzo?
Styl: barok
HISTORIA. Kościół został zbudowany dla zakonu jezuitów w latach 1653-1657. Pracami budowlanymi kierowali bracia Pietro Spazzo i Gothard Spazzo. Wnętrze kościoła zostało zniszczone w czasie pożaru miasta w 1708 r. Następnie w latach 1709-1713 kościół został odbudowany a wnętrze uzyskało obecny wystrój i wyposażenie. W 1773 r. po kasacie zakonu jezuitów kościół i klasztor przeszły w ręce pijarów.
ARCHITEKTURA. Barokowy kościół złożony z trójprzęsłowej nawy ujętej po bokach kaplicami i dwuprzęsłowego prezbiterium zakończonego ścianą prostą. Od zachodu kościół poprzedza fasada ujęta po bokach dwiema wysokimi wieżami nakrytymi baniastymi hełmami. Środkowa część fasady podzielona jest na dwie kondygnacje i nakryta trójkątnym szczytem. W dolnej kondygnacji znajduje się prostokątny portal nakryty przerwanym naczółkiem a powyżej w rzędzie usytuowane są trzy prostokątne okna nakryte półkoliście. Boczna elewacja o podziałach ramowych a pomiędzy listwami w dwóch kondygnacjach rozmieszczone są prostokątne okna zamknięte półkoliście. Kościół nakrywa dach dwuspadowy. Wewnątrz ściany kościoła opięte są pilastrami podtrzymującymi wydatny gzyms z belkowaniem. Nawa otwarta jest na kaplice boczne półkolistymi arkadami. Wnętrze kościoła nakrywa sklepienie kolebkowe z lunetami.
WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Wystrój wnętrza zaprojektował jezuicki architekt i malarz Christoph Tausch, on też jest autorem całej polichromii wykonanej w 1712 r. Program ikonograficzny polichromii poświęcony jest św. Franciszkowi Ksaweremu. Nad prezbiterium przedstawiona jest Chwała świętego, nad chórem muzycznym św. Franciszek przedstawiony został jako misjonarz zaś nad trzecim przęsłem nawy znajduje się iluzjonistyczna kopuła. W prezbiterium ustawiony jest późnobarokowy ołtarz główny z 1767 r. W centralnej części ołtarza umieszczony jest obraz przedstawiający Św. Franciszka Ksawerego udzielającego chrztu królowej Neachille, dzieło Christopha Tauscha. Tabernakulum ołtarza wykonał wiedeński złotnik Ignaz Anton Tober.
LITERATURA
Knaurs Kulturführer in farbe Tschechische Republik Und Slovakische Republik, München 1993
Sakralna architektura na Slovensku, opr. zb., Komarno 1996
