Berlin, kościół Pamięci Cesarza Wilhelma
Berlin, Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche
Lokalizacja: Berlin - Charlottenburg, Breitscheidplatz 3 (52.504873, 13.334954)
Budowa: 1891-1895, 1959-1961
Architekt: Franz Schwechten, Egon Eiermann
Styl: neoromanizm, modernizm
HISTORIA. Kościół został zbudowany w latach 1891-1895 w stylu romanizmu nadreńskiego według projektu architekta Franza Schwechtena z Kolonii ku pamięci cesarza Wilhelma I Hohenzollerna. Kościół zbudowany był na planie krzyża łacińskiego i złożony był z nawy, szerokiego transeptu, węższego prezbiterium zamkniętego półkoliście i ujętego parą wież oraz otoczonego wieńcem kaplic. Kościół poprzedzała okazała fasada zwieńczona wysoką wieżą, ujętą po bokach mniejszymi wieżyczkami. Kościół został zniszczony w czasie nalotów alianckiego lotnictwa w listopadzie 1943 r. i po wojnie długo pozostawał w ruinie. Po latach sporów w 1956 r. zdecydowano się rozebrać ruiny kościoła zachowując jedynie wieżę zachodnią. W latach 1959-1961 została ona uzupełniona czterema modernistycznymi bryłami nawy, wieży, kaplicy i foyer zaprojektowanymi przez architekta Egona Eiermanna z Karlsruhe.
ARCHITEKTURA. WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Kościół złożony jest z zachowanej neoromańskiej fasady zachodniej z wieżą oraz z zespołu modernistycznych budynków: nawy, wieży, kaplicy i foyer. Pozostałość kościoła neoromańskiego stanowi fasada zachodnia z wieżą. Fasada w dolnej części otwarta jest potrójną półkolistą arkadą przedsionka zwieńczoną wimpergami. Powyżej znajduje się wielki otwór rozety pozbawionej maswerku. Fasadę wieńczy trójkątny szczyt wypełniony triforium i dwoma biforiami. Powyżej wznosi się potężna ośmioboczna wieża z czterema tarczami zegarowymi, dwiema kondygnacjami arkadkowych galerii i potężnymi trójdzielnymi półkolistymi oknami w najwyższej kondygnacji. Całość wieńczy ostrosłupowy hełm przełamany w czasie alianckiego bombardowania. Wnętrze przedsionka zdobią mozaiki wykonane przez firmę Puhl&Wagner według projektu Hermanna Schapera oraz płaskorzeźby wykonane przez Adolf Brütta, który przedstawił sceny z życia cesarza Wilhelma I oraz wydarzenia z wojny francusko-pruskiej z lat 1870-1871. Kościół modernistyczny zbudowany jest na planie ośmioboku o ścianach pokrytych betonowymi plastrami miodu wypełnionymi grubym szkłem wykonanym w warsztacie szklarskim Gabriel Loire w Chartres. Konstrukcję nakrywa płaski dach. Poprzez zastosowanie ciemnobłękitnego szkła do wypełnienia okien wnętrze kościoła jest stosunkowo ciemne. Wewnątrz większość elementów wyposażenie: ołtarz, ambonę, chrzcielnicę a nawet świeczniki zaprojektował Egon Eiermann. Rzeźbę Chrystusa Zmartwychwstałego nad ołtarzem głównym wykonał z tombaku Karl Hammeter z Monachium. W bocznej kaplicy znajduje się XIII-wieczny krucyfiks pochodzący z Hiszpanii oraz namalowany ołówkiem obraz Madonny Stalingradzkiej namalowany w 1942 r. przez Kurta Steubera. Podobną konstrukcję co kościół zastosowano przy budowie wysokiej ośmiobocznej dzwonnicy.
LITERATURA
Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Berlin, München 1992
Strona internetowa: https://strasse-der-moderne.de/kirchen/berlin-kaiser-wilhelm-gedaechtnis-kirche/
Berlin, kościół Pamięci Cesarza Wilhelma
