Praga, kościół św. Marcina przy murze
Praha, kostel sv. Martina ve zdi
Lokalizacja: Praga-Stare Miasto, Martinská 8 (50.083039, 14.419929)
Budowa: przed 1178 r., przebudowa po 1350 r.
Styl: gotyk
Nazwa kościoła pochodzi od jego dawnego usytuowania przy murze Starego Miasta. W kościele tym w 1414 r. wierni po raz pierwszy przystąpili do komunii pod dwiema postaciami, chleba i wina, co było efektem nauk czeskiego kaznodziei Jana Husa.
HISTORIA. Kościół został zbudowany przed 1178 r. jako parafialny dla osady Újezd, która po założeniu Starego Miasta znalazła się w jego granicach. Była to jednonawowa romańska budowla, która został rozbudowana po 1350 r. Dobudowano wtedy prezbiterium, dwie boczne nawy i wieżę. W 1678 r. kościół został zniszczony przez pożar, a w efektem odbudowy jest m.in. obecny kształt wieży. W 1787 r. kościół został zamknięty i był i wykorzystywany m.in. jako magazyn. Dopiero w latach 1905-06 budowla odzyskała swój pierwotny wygląd, dzięki pracom przeprowadzonym przez architekta Kamila Hilberta. Obecnie świątynia służy wiernym Czeskobraterskiego kościoła ewangelickiego.
ARCHITEKTURA. Gotycki kościół złożony jest trójnawowego korpusu i prezbiterium zamkniętego ścianą prostą. Od południa do nawy głównej dostawiona jest wieża, zwieńczona nakryta dwuspadowym daszkiem. Kamienne elewacje kościoła przeprute są ostrołukowymi oknami, które wykonano w czasie rekonstrukcji kościoła. Nawa główna nakryta jest oryginalnym gotyckim sklepieniem krzyżowo-żebrowym, wspartym na służkach, prezbiterium nakrywa także gotyckie sklepienie sieciowe. Pozostałe detale architektoniczne jak portal zachodni czy maswerki w oknach są neogotyckie i pochodzą z początku XX w. Starszy je późnobarokowy portal prowadzący do północnej nawy ujety kolumnami i zwieńczony trójkątnym naczółkiem.
WYPOSŻENIE WNĘTRZA. W pozbawionym zabytkowego wyposażenia wnętrzu zwraca uwagę renesansowa płyta nagrobna Miloty z Dražic, umieszczona w północnej nawie kościoła.
Na zewnętrznej północnej ścianie prezbiterium umieszczona jest tablica upamiętniająca wybitnym czeskich rzeźbiarzy z rodziny Brokoffów: Jana, Michala Josefa i Ferdinanda Maximiliana, którzy zostali pochowani na otaczającym kościół cmentarzu.
LITERATURA
Pernal M., Praga. Spacerownik historyczny, Warszawa 2013
Szymański R., Złota Praga. Historie nie do opowiedzenia, Polanica Zdrój 2013
Praga, kościół św. Marcina przy murze
