Praga, kościół św. Apolinarego
Praha, kostel sv. Apolináře
Lokalizacja: Praga - Nowe Miasto, Apolinarska 439 (50.070883, 14.423753)
Budowa: 1360-1390
Styl: gotyk
HISTORIA. Kościół został zbudowany w latach 1360-1390 z fundacji cesarza Karola IV. Prace budowlane prowadzono w dwóch etapach. W pierwszym etapie w latach 1360-1376 zbudowano pięcioprzęsłową nawę, do której dobudowano wieżę. W drugim etapie wzniesiono prezbiterium. W 1670 r. została przeprowadzona barokizacja kościoła i jego wyposażenia. W latach 1893-1898 przeprowadzono neogotycką restaurację kościoła pod kierunkiem architekta Josefa Mockera. Z tego czasu pochodzi także neogotycka zakrystia.
ARCHITEKTURA. Gotycki kościół złożony z pięcioprzęsłowej nawy i trójprzęsłowego prezbiterium. Do zachodniego przęsła nawy od południa przylega dzwonnica, zaś od południa do prezbiterium dobudowana jest zakrystia. Na zewnątrz kościół opięty jest uskokowymi przyporami, między którymi w nawie rozmieszczone są ostrołukowe okna trójdzielne z maswerkami, zaś w prezbiterium dwudzielne. Ostrołukowy, uskokowy portal prowadzi do nawy od północy. Nad nawą i prezbiterium strome dachy dwuspadowe z wieżyczką na sygnaturkę nad prezbiterium. Wieża zbudowana na planie kwadratu, w najwyższej kondygnacji przechodząca w ośmiobok i nakryta ostrosłupowym hełmem. Wewnątrz nawa i prezbiterium nakryte są sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Nawa otwarta do prezbiterium ostrołukową arkadą tęczy. Neogotycki chór muzyczny wsparty na dwóch ostrołukowych arkadach.
WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. W prezbiterium ustawiony jest późnobarokowy ołtarz główny, wykonany w latach 1740-1744 i w 1780 r. przeniesiony z kościoła Wniebowzięcia Panny Marii i św. Karola Wielkiego. W głównym polu ołtarza umieszczona jest rzeźbiona grupa z Matką Bożą unoszoną na obłoku do nieba przez anioły. W barokowym ołtarzu na prawej ścianie umieszczone są rzeźby Chrystusa Ukrzyżowanego w towarzystwie Matki Bożej i św. Jana Ewangelisty, wykonane przypuszczalnie przez Jana Antonina Quitainera. W prezbiterium ustawione jest też gotyckie sakrarium. W nawie zachowało się kilka fragmentów gotyckich polichromii. Na ścianie południowej zobaczyć można Św. Krzysztofa niosącego małego Chrystusa oraz Chrystusa wśród Apostołów i Chrystusa wręczającego klucze św. Piotrowi. Na prawej ścianie Matka Boża Opiekunka w otoczeniu świętych. W nawie ustawione są dwa kolejne późnobarokowe ołtarze. Lewy ołtarz pochodzi z kościoła Wniebowzięcia Panny Marii i św. Karola Wielkiego na Karlovie, jest w nim umieszczony łaskami słynący obraz Matki Bożej Karlovskiej, namalowany przez Jana Jerzego Heinscha w 1697 r. W prawym ołtarzu obraz Narodzenia Pańskiego z lat 1730-1740. Na lewej ścianie umieszczona jest późnobarokowa ambona z połowy XVIII w. Interesującym zabytkiem jest też cynowa chrzcielnica z XVI w.
LITERATURA
Knaurs Kulturführer in Farbe Prag und Böhmen, opr. zb., München 1993
Kroh A., Praga. Przewodnik, wyd. Rewasz 2007
Szymański R., Złota Praga. Historie nie do opowiedzenia, Polanica Zdrój 2013
Praga, kościół św. Apolinarego
