Wiedeń, kościół augustianów
Wiedeń, kościół św. Augustyna
Wien, Augustinerkirche
Lokalizacja: Wiedeń - Innere Stadt, Augustinerstraße 3 (48.205871, 16.367648)
Budowa: 1330-1339
Architekt: Dietrich Ladtner von Pirn
Styl: gotyk
HISTORIA. Zespól klasztoru i kościoła augustianów przylega bezpośrednio do zabudowań Hofburga, dlatego sam kościół pełnił funkcję kościoła dworskiego. Zbudowany został dla augustianów przez budowniczego Dietricha Ladtnera w latach 1330-39 z fundacji księcia Fryderyka Pięknego. Prezbiterium kościoła zostało ukończone dopiero w 1399 r. W 1631 r. świątynia stała się dworskim kościołem parafialnym a krótko potem rozpoczęto barokizację jej wnętrza, m.in. prezbiterium dokonaną pod kierunkiem Giovanni Battista Carlone. W 1652 r. do kościoła dobudowano wieżę projektu Georga Gerstenbranda. W latach 1783-84 wnętrze świątyni zostało zregotycyzowano według projektu Johanna Ferdinanda Hetzendorfera von Hohenberg. W 1848 r. cebulastą kopułę na wieży zastąpiła ostrosłupowa iglica. W 1945 r. prezbiterium zostało uszkodzone przez bomby. W tym kościele została odprawiona uroczysta Masza świąta z udziałem króla polskiego Jana III Sobieskiego nazajutrz po zwycięskiej bitwie pod Wiedniem w 1683 r. Wydarzenie to upamiętnia tablica wmurowana w południową elewację kościoła w 300 rocznicę bitwy. W 1854 r. w kościele odbył się ślub cesarza Franciszka Józefe z Elżbietą Bawarską, popularnie zwaną Sisi.
ARCHITEKTURA. Jest to gotycki kościół złożony z trójnawowego, sześcioprzęsłowego halowego korpusu i wydłużonego pięcioprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego oktagonalną kaplicą. Do piątego przęsła prezbiterium dostawiona jest wieża, nakryta kamiennym, ostrosłupowym hełmem, zwieńczonym kwiatonem. Elewacje kościoła od wschodu opięte są uskokowymi przyporami i przeprute ostrołukowymi oknami. Korpus i prezbiterium nakryte są dachami dwuspadowymi. Wnętrza kościoła nakrywają sklepienia krzyżowo-żebrowe, wsparte w korpusie na ośmiobocznych smukłych filarach. Prezbiterium nakryte jest sklepieniami gwiaździstymi, najstarszymi tego typu sklepieniami w Austrii.
WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. W prezbiterium ustawiony jest neogotycki ołtarz główny wykonany przez Andreasa Halbiga w 1874 r. Przy tęczy ustawione są dwa ołtarze boczne wykonane w 1730 r. przez Johanna Baptista Strauba. W prawym znajduje się obraz Św. Maria Magdalena, namalowany około 1707 r. przez Johanna Michaela Rottmayra. W prawej nawie umieszczony jest jest klasycystyczny pomnik nagrobny arcyksiężnej Marii Krystyny (zm. 1798), który został ufundowany przez jej męża Alberta, księcia sasko-cieszyńskiego. Warto dodać, że książę Albert był synem króla polskiego Augusta III i to on dał początek istnieniu dzisiejszej Albertiny. Pomnik posiada formę piramidy, do której wejścia zdąża orszak żałobny. Autorem dzieła jest wybitny włoski rzeźbiarz Antonio Canova (1801-1805). Na chórze organowym ustawione są organy wykonane w latach 1720-1730 przez Johanna Hencke obudowane XIX w. prospektem. Po prawej stronie nawy znajduje się kaplica św. Jerzego, w której umieszczony jest cenotaf cesarza Leopolda II (zm. 1792), z leżącą postacią zmarłego w otoczeniu żałobników, wykonany przez Franza Antona Zaunera. W małej krypcie za kaplicą (Herzgruft) umieszczone są 54 urny z sercami Habsburgów, począwszy od Ferdynanda III (zm. 1657) do arcyksięcia Franciszka Karola (1878).
LITERATURA
Kretschmer H., Reclams Städteführer Wien, wyd. Reclam 2025
Matzner A., Antonio Canova – Das Grabdenkmal für Erzherzogin Marie Christine von Sachsen-Teschen (1800-1805). Strona internetowa: http://artinwords.de/antonio-canova-das-grabmal-fuer-erzherzogin-marie-christine-von-sachsen-teschen/ (dostęp 13.02.2017)
Strona internetowa: http://augustinerkirche.augustiner.at (dostęp 13.02.2017)
Strona internetowa: https://www.wien.gv.at/wiki/index.php/Augustinerkirche (dostęp 13.02.2017)
Wiedeń, kościół augustianów
