Włochy

Savona, katedra Nostra Signora Assunta
Savona, cattedrale di Nostra Signora Assunta
Savona, katedra Wniebowzięcia NMP

Lokalizacja: Savona, Via A. Aonzo 7R (44.307555, 8.482322)
Budowa: 1584-1605
Styl: gotyk

HISTORIA. Pierwotna katedra w Savonie została wzniesiona w IX w. na wzgórzu Priamàr. Po podbiciu Savony przez Republikę Genueńską w 1528 r. katedra została zniszczona. Obecna katedra została zbudowana w latach 1584-1605. W połowie XIX w. zbudowano kopułę nad skrzyżowaniem naw, w latach 1881-1886 powstała fasada katedry  a w 1929 r. wzniesiono dzwonnicę.

ARCHITEKTURA. Wczesnobarokowa katedra zbudowana na planie krzyża łacińskiego, złożona jest z trójnawowego, pięcioprzęsłowego korpusu, transeptu i prezbiterium zamkniętego półkoliście oraz kopuły nad skrzyżowaniem naw. Do naw bocznych przylegają płytkie kaplice, po obu stronach do prezbiterium dostawione są przybudówki zakrystyjne, od południa dobudowana jest wysoka dzwonnica. Od północy do fasady przylega kaplica Sykstyńska. Fasada jest neobarokowa, trójdzielna, rozczłonkowana pilastrami dźwigającymi gzyms z belkowaniem. W środkowej, dwukondygnacjowej części znajduje się późnobarokowy portal z 1776 r., nad którym umieszczona jest rzeźbiona scena Wniebowzięcia Maryi wykonana przez Giovanni Antonio Cybei. Górna kondygnacja wypełniona jest oknem termowym i zwieńczona trójkątnym szczytem. W bocznych polach fasady znajdują się portale i okna termowe nad nimi. Elewacje boczne są otynkowane i na poziomie nawy głównej przebite niewielkimi oknami. Prezbiterium, nawę główną i ramiona transeptu nakrywają dachy dwuspadowe, nad nawami bocznymi dachy jednospadowe. Nad skrzyżowaniem naw wznosi się kopuła z latarnią, posadowiona na wysokim cylindrycznym tamburze. Wewnątrz nawa główna otwarta jest do naw bocznych wielkimi półkolistymi arkadami wspartymi na kolumnach opiętych pilastrami i dźwigających wydatny gzyms z belkowaniem. Prezbiterium, nawa główna i ramiona transeptu nakryte są sklepieniami kolebkowymi, nad nawami bocznymi sklepienia krzyżowe. Nad skrzyżowaniem naw wznosi się kopuła na pendentywach.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. W prezbiterium ustawiony jest ołtarz główny, którego centralną część stanowi cyborium wykonane przez Orazio Grassi w 1636 r. W apsydzie chóru ustawione są drewniane stalle o bogatej dekoracji snycerskiej wykonane z drzewa orzechowego przed 1515 r. na zamówienie biskupa Savony Giuliano della Rovere, późniejszego papieża Juliusza II. Nad stallami znajduje się późnobarokowy prospekt organowy z XVIII w. Z zabytków nawy głownej warto wymienić: ambonę wykonaną w latach 1521-1525 przez Antonio Maria Aprile i Giovanni Angelo Molinari; marmurowy krucyfiks przypuszczalnie z XV w., rzeźbiony obustronnie z Chrystusem Ukrzyżowanym od frontu i Matką Bożą z Dzieciątkiem po przeciwnej stronie; marmurową chrzcielnicę wykonaną w XII w. z kapitelu bizantyjskiej kolumny z VI w., renesansową kropielnicę z XVI w., dar papieża Juliusza II dla dawnego kościoła franciszkanów w Savonie. W kaplicach prawej nawy znajdują się ołtarze z obrazami m.in.:  Matka Boża z Dzieciątkiem i Aniołami oraz Sen św. Jakuba rzymskiego malarza Giovanni Baglione i Abraham z Aniołami malarza z Parmy Giovanni Lanfranco. Najstarszym zabytkiem w kaplicach przy lewej nawie jest fresk Madonna Della Colonna z 1430/1440. W sąsiednich ołtarzach zobaczyć można obrazy genueńskich malarzy: Męczeństwo św. Urszuli Giovanni Battista Paggi i Pokłon Trzech Króli Bernardo Castello. W jednej z kaplic umieszczona jest rzeźba Matki Bożej Miłosierdzia z klęczącym Antonio Botta, wykonana w 1625 r. przez Stefano Sormano na pamiątkę objawienia Maryi na wzgórzach Savony w 1536 r., przeniesiona z klasztoru karmelitów bosych Santa Teresa. W kaplicy na lewo od prezbiterium umieszczony jest relikwiarz z doczesnymi szczątkami błogosławionego Oktawiana z Savony, który uratował ludność Savony przed zarazą i przepowiedział objawienie Maryi. Freski w kopule i na sklepieniu wykonał Francesco Coghetti w 1. połowy XIX w.: w apsydzie prezbiterium scena Wniebowzięcia NMP, na pendentywach kopuły czterej prorocy, na ścianach freski papieży związanych z Savoną: Juliusz II rozpoczynający budowę bazyliki św. Piotra w Rzymie oraz Sykstus IV błogosławiący flotę przeciwko Turkom.

Kaplica Sykstyńska. Do katedry przylega Kaplica Sykstyńska, wzniesiona w latach 1481-1483 na polecenie papieża Sykstusa IV (Francesco Della Rovere) jako mauzoleum dla jego rodziców. Kaplica została całkowicie przebudowana w latach 1762-1764 w stylu rokoka na polecenie Francesco Maria Della Rovere. Wnętrze kaplicy zdobi dekoracja stiukowa i freski autorstwa Paolo Gerolamo Brusco przedstawiające cykl Tajemnica Odkupienia. W kaplicy zachował się renesansowy pomnik nagrobny rodziców fundatora kaplicy wykonany w latach 1482-1483 przez braci D’Aria.

LITERATURA

Knaurs Kulturführer in Farbe. Italien, opr. zb. Augsburg 2000
Strona internetowa: https://cattedralesavona.it/cappella-sistina-di-savona/

Savona, katedra Nostra Signora Assunta

• Poprzedni artykuł
• Następny artykuł