Warszawa, kościół Niepokalanego Poczęcia NMP
Lokalizacja: Warszawa, Grójecka 38 (52.219470, 20.983027)
Budowa: 1911 - 1938
Architekt: Oskar Sosnowski
Styl: modernizm z elementami neoromanizmu
HISTORIA. W 1905 r. na wniosek mieszkańców Ochoty zawiązał się komitent budowy nowego kościoła. W 1908 r. rozpisano konkurs architektoniczny, w którym pierwszą nagrodę uzyskał projekt Oskara Sosnowskiego. Prace budowlane rozpoczęto w 1911 r. i kontynuowano do wybuchu I wojny światowej. Do tego czasu wzniesiono korpus nawowy, wieżę i kaplicę NMP. W 1918 r. przy kościele erygowano parafię p.w. św. Jakuba Apostoła. Prace budowlane wznowiono w 1927 r. i ukończono w 1938 r. Z powodu braku funduszy nie udało się nakryć wieży hełmem. Po ataku Niemiec na Polskę w 1939 r. uszkodzeniu uległa kaplica NMP. W czasie powstania warszawskiego spaliły się dachy kościoła i przepadło wyposażenie wnętrza. Zniszczeniu uległy też witraże. W 1946 r. kościół został prowizorycznie zabezpieczony i konsekrowany. Do końca lat 50-tych kościół został całkowicie odbudowany i ponownie konsekrowany w 1960 r. przez kardynał Stefana Wyszyńskiego.
ARCHITEKTURA. Kościół modernistyczny z zastosowaniem elementów architektury romańskiej i w mniejszym stopniu gotyckiej. Złożony z trójnawowego korpusu bazylikowego i wąskiego prezbiterium zamkniętego półkolistą apsydą. Od frontu korpus poprzedza wieża a w zakończeniach naw bocznych usytuowane są kaplice pełniące rolę pseudotranseptu. Wieża jest czworoboczna, podzielona na cztery zwężające się ku górze kondygnacje i nakryta spłaszczonym daszkiem czterospadowym. Ceglane ściany kościoła opięte są masywnymi przyporami i przebite prostokątnymi oknami o półkolistych zamknięciach. Nad południową kaplicą wznosi się cylindryczna wieża nakryta ostrosłupowym hełmem. w przyziemiu tej kaplicy znajduje się płytki przedsionek zamknięty trójkątnym szczytem. Do wnętrza prowadzą dwa neoromańskie portale uskokowe umieszczone w przyziemiu frontowej wieży i w południowym przedsionku. Wewnątrz nawa główna oddzielona jest od naw bocznych półkolistymi arkadami wspartymi na masywnych cylindrycznych kolumnach. Wnętrza nakrywają sklepienia kolebkowe z lunetami na gurtach. Kaplice boczne otwarte są bardzo wysokimi półkolistymi arkadami. Kaplica południowa nakryta jest kopułą.
WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA zostały wykonane po II wojnie światowej. Składają się na nie m.in. freski i witraże. Te ostatnie pochodzą z 2. połowy lat 80-tych XX w. i są tematycznie związane z Armią Krajową i Polskimi Siłami Zbrojnymi na Zachodzie. W kościele umieszczonych jest kilka tablic pamiątkowych m.in. poświęcona pamięci komendanta AK Stefana Grota-Roweckiego.
LITERATURA
Zieliński J., Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, (w:) Ochotnik nr 3, 07/2025
