Czechy

Prostějov, kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
Prostějov, kostel Povýšení svatého Kříže
Prościejów, kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Lokalizacja:  Prostějov, Filipcovo námesti 32 (49.471782, 17.112209)
Budowa: 1391
Styl: gotyk

HISTORIA. Kościół został zbudowany po 1391 r. dla augustianów, którzy przybyli do Prostějova za sprawą Petra z Kravar. W 1430 r. kościół został zniszczony w czasie najazdu wojsk husyckich, po którym kontrolę nad miastem przejęli utrakwiści, zwolennicy husytyzmu. Przez dłuższy czas uniemożliwiali oni odbudowę kościoła i prace ruszyły dopiero w XVI w. W latach 1522-1535 odbudowano korpus nawowy, tworząc jednonawową przestrzeń nakrytą płaskim stropem. W latach 1586-1588 odbudowano prezbiterium nakrywając je gotyckim sklepieniem. W 1697 r. kościół został ponownie zniszczony w wyniku pożaru, który wypalił całe wnętrze. W latach 1700-1703 kościół został odbudowany a do wnętrza przeniesiono drewniany krzyż, jedyny ocalały element poprzedniego wyposażenia, od którego wzięło się jego obecne wezwanie. W czasie odbudowy kościół zyskał jednolity barokowy wystrój wnętrza. W 1725 r. przebudowano wieżę nakrywając ją barokowym hełmem.

ARCHITEKTURA. Gotycki kościół częściowo przebudowany stylu barokowym. Złożony jest z sześcioprzęsłowej nawy i węższego trójprzęsłowego prezbiterium zamkniętego pięciobocznie oraz wieży dostawionej od północy do nawy. Na zewnątrz kościół opięty jest uskokowymi przyporami pomiędzy którymi znajdują się ostrołukowe okna w prezbiterium i wąskie okna w nawie zamknięte półkoliście. Zachodnia fasada podzielona jest przyporami i zwieńczona trójkątnym szczytem. Nawę i prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe z wieżyczką na sygnaturkę nad nawą. Wieża kwadratowa w najwyższej kondygnacji opięta jest pilastrami i nakryta zdwojonym barokowym hełmem. Wewnątrz prezbiterium nakryte jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym spływającym na lizeny. Ściany nawy podzielone są przyściennymi filarami opiętymi pilastrami. Między filarami w dolnej części urządzone są kaplice boczne otwarte na nawę półkolistymi arkadami, nad którymi znajdują się empory z balkonami. Nawę nakrywa sklepienie kolebkowe na gurtach.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA kościoła pochodzi w całości z XVIII w. i powstało po pożarze w 1697 r. W prezbiterium ustawiony jest późnobarokowy ołtarz z 1759 r. a wykonał go snycerz Jan Ležatka z Kroměříža (Kromieryża). W centralnym polu ołtarza umieszczony jest krucyfiks, który cudownie ocalał z pożaru w 1697 r. W nawie znajduje się sześć ołtarzy bocznych, w tym cztery barokowe z początku XVIII w. i dwa neobarokowe z końca XIX w. W jednym z ołtarzy umieszczona jest kopia obrazu Jana Matejki z bazyliki w Velehradzie, przedstawiająca Św. Cyryla i Metodego. Na wyposażeniu kościoła znajduje się też barokowa ambona o niezwykle bogatej dekoracji snycerskiej i chrzcielnica z 1697 r. Organy z 1894 r. zostały rozbudowane w 1934 r. przez firmę Braci Rieger z Krnova. W okna znajdują się secesyjne witraże wykonane po 1906 r.

LITERATURA

Knaurs Kulturführer in Farbe Prag und Böhmen, opr. zb., München 1993
Strona internetowa: https://povyseni.dpv.cz/pruvodce/povyseni

Prostějov, kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

• Poprzedni artykuł
• Następny artykuł