Mediolan, kościół San Sepolcro
Milano, chiesa di San Sepolcro
Mediolan, kościół Grobu Bożego
Lokalizacja: Mediolan, Piazza San Sepolcro (45.463066, 9.185271)
Budowa: około 1030, po 1100,
Architekci: Aurelio Terzi
Styl: romanizm, barok, neoromanizm
HISTORIA. Kościół został zbudowany około 1030 r. na miejscu dawnego forum z czasów rzymskich z fundacji Benedetto Rozzone, mistrza mennicy mediolańskiej. Pierwotnie była to prywatna świątynia pod wezwaniem Trójcy Świętej. Po zdobyciu Jerozolimy w 1099 r. i powrocie mediolańskich krzyżowców w 1100 r. kościół otrzymał obecne wezwanie Grobu Świętego. Zapewne krótko potem kościół został przebudowany na wzór jerozolimskiej bazyliki Grobu Świętego. W 1578 r. arcybiskup Mediolanu, św. Karol Boromeusz (Carlo Borromeo) przekazał opiekę nad kościołem założonej przez siebie Kongregacji Oblatów św. Ambrożego. W 1605 r. kościół został ponownie przebudowany, tym razem w stylu barokowym, na polecenie kardynała Federico Borromeo, który powierzył prace architektowi Aurelio Terzi. Kościół otrzymał wtedy nową fasadę, przekształcono też wnętrze aby dostosować je do wymogów soboru trydenckiego. W 1609 r. w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła rozpoczęła działalność Biblioteka Ambrozjańska założona przez kardynała Federico Borromeo. W latach 1894-1897 fasada kościoła została ponownie przebudowana w nawiązaniu do romanizmu lombardzkiego a w 1903 r. ujednolicono też wysokość obu wież. W 1928 r. zniesiono parafię San Sepolcro a sam kościół stał się częścią biblioteki ambrozjańskiej.
ARCHITEKTURA. Kościół złożony z trójnawowego pseudobazylikowego korpusu oraz transeptu, którego ramiona zamknięte są półkolistymi apsydami i jednoprzęsłowego prezbiterium zamkniętego półkolistą apsydą. Nad zachodnimi przęsłami naw bocznych wznoszą się dwie równej wysokości czworoboczne wieże z podwójnymi ażurowymi arkadami w najwyższych kondygnacjach. Nad skrzyżowaniem naw posadowiona jest niska czworoboczna wieża nakryta dachem namiotowym.
Neoromańska fasada jest trójdzielna ze środkową częścią wysuniętą do przodu i nakrytą trójkątnym szczytem oraz bocznymi polami zamkniętymi półszczytami. W przyziemiu środkowej części znajduje się płytki przedsionek otwarty potrójną arkadą. Fasada przebita jest wąskimi neoromańskimi oknami, w środkowej części podwójnymi. Ceglane elewacje boczne kościoła przebite są niewielkimi oknami o półkolistych zamknięciach. Nawę główną i pojedynce przęsła transeptu oraz prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe. Nad nawami bocznymi sklepienia jednospadowe a apsydy nakryte są sklepieniami konchowymi. Przestrzeń nad centralną wieżą nakrywa sklepienie żaglaste.
Wewnątrz nawa główna otwarta jest półkolistymi arkadami wspartymi na filarach o korynckich kapitelach. Powyżej znajdują się empory zamknięte oknami o łukach odcinkowych. Nawę główną i pojedyncze przęsła w transepcie i prezbiterium nakrywają sklepienie kolebkowe na gurtach. Nawy boczne nakryte są sklepieniami krzyżowymi, zaznaczonymi stiukowymi pseudożebrami.
WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA jest przeważnie barokowe i pochodzi z XVII i XVIII w. W ołtarzu w prawej kaplicy przy prezbiterium znajduje się obraz Matka Boża z Dzieciątkiem adorowana przez św. Ambrożego i św. Karola Boromeusza, namalowany około 1630 przez Carlo Francesco Nuvolone. W kaplicy po lewej stronie umieszczony jest obraz Matka Boża z Dzieciątkiem ze św. Filipem Neri i aniołem z 1657 r., przypisywany Giuseppe Nuvolone. Najcenniejszym zabytkiem w kościele jest umieszczona w lewej nawie grupa rzeźbiarska Opłakiwanie Chrystusa wykonana przez Agostino Fonduli z Cremy w 1. połowie XVI w. Inne grupy rzeźbiarskie z XVI w. znajdują się w ramionach transeptu. W lewym ramieniu umieszczona są rzeźby przedstawiające trzy sceny: Kajfasz rozdzierający szaty, Biczowanie Chrystusa oraz Zaparcie się Piotra. W prawym ramieniu zobaczyć można grupę rzeźb Ostatnia Wieczerza.
KRYPTA. Pod kościołem znajduje się romańska krypta podparta na smukłych kolumnach i nakryta sklepieniami krzyżowymi. Sklepienie te zdobi niedawno odkryta XIII-wieczna dekoracja malarska przedstawiająca rozgwieżdżone niebo i motywy kwiatowe. Na ścianach krypty zachowało się jeszcze kilka innych fresków z okresu od XIV do XVI w. przedstawiających m.in. Ukrzyżowanie, Wieczerzę w domu Szymona oraz postacie św. Marii Magdaleny, św. Jana Chrzciciela i św. Heleny. W posadzce krypty znajdują się wtórnie wykorzystane antyczne płyty kamienne pochodzące z rzymskiego forum Mediolanum. W centralnej części krypty ustawiony jest sarkofag Grobu Świętego, wykonany przez nieznanego z nazwiska Mistrza z Campione w pierwszej połowie XIV wieku. Reliefy pokrywające sarkofag przedstawiają Chrystusa w grobie i sceny związane z jego Męką. Według tradycji w sarkofagu umieszczono ziemię przywiezioną z Jerozolimy przez krzyżowców. Przed sarkofagiem ustawiona jest XVII-wieczna polichromowana rzeźba modlącego się św. Karola Boromeusza.
LITERATURA
Zucchi M., La chiese di Milano, Roma 2021
Strona internetowa: https://www.lombardiabeniculturali.it/architetture/schede/LMD80-00162/?utm_source=chatgpt.com
Strona internetowa: https://www.ambrosiana.it/ambrosiana-info/cripta/?utm_source=chatgpt.com
Strona internetowa: https://www.chiesadimilano.it/news/arte-cultura/il-santo-sepolcro-a-milano-storia-e-tradizioni-della-gerusalemme-ambrosiana-264426.html?utm_source=chatgpt.com
