Berlin - Mitte, Nikolaikirche

Lokalizacja:  Berlin - Mitte, Nikolaikirchplatz (52.516753, 13.407371)
Budowa: koniec XIII w., 1379 a 1450
Styl:  gotyk, późny gotyk

HISTORIA. Pierwotny kościół na tym miejscu był budowlą późnoromańską wzniesioną w 1. połowie XIII w. Jeszcze w końcu XIII w. korpus nawowy został przebudowany na wczesnogotycką halę. Między 1379 a 1450 r. wzniesiono obecne wieloboczne prezbiterium otoczone wieńcem kaplic. W 2. połowie XV w. dobudowano dwukondygnacjową kaplicę Mariacką oraz przybudówki od południa i północy. W 1539 r. kościół przejęli protestanci. W latach 1876-78 kościół został odrestaurowany w stylu neogotyckim. Z tego czasu pochodzą m.in. dwie smukłe wieże. W 1938 r. kościół przestał pełnić funkcje sakralne. W 1944 r. w wyniku nalotów kościół został poważnie uszkodzony, zawaliły się obie wieże, dachy i część sklepień. Kolejne zniszczenia dotknęły kościół w czasie obrony miasta przed Armią Czerwoną. Zrujnowana świątynia przez ponad 30 lat była zagrożona całkowitą rozbiórką. Na szczęście w latach 1979-87 została odbudowana i przeznaczona na cele muzealne.

ARCHITEKTURA. Gotycki halowy kościół, złożony z trójnawowego, pięcioprzęsłowego korpusu z kaplicami po bokach oraz z niewyodrębnionego, trójnawowego i trójprzęsłowego prezbiterium z obejściem, zamkniętego wielobocznie i otoczonego wieńcem kaplic. Od zachodu kościół poprzedzony jest dwuwieżowym masywem. Ściany opięte są uskokowymi przyporami, między którymi znajdują się okna ostrołukowe pięcio- i trójdzielne. Korpus i prezbiterium nakryte są wspólnym stromym dachem dwuspadowym. Elewacje bocznych przybudówek zwieńczone są uskokowymi szczytami i nakryte dachami dwuspadowymi. Wnętrza nakryte są sklepieniami krzyżowo-żebrowymi oraz pojedynczym sklepieniem gwiaździstym nad ostatnim przęsłem korpusu nawowego. Sklepienia wsparte na owalnych filarach, opiętych służkami. Masyw wieżowy w dolnej części murowany z kamienia, zwieńczony neogotyckimi, kwadratowymi wieżami, wysokimi na 84 metry i nakrytymi ostrosłupowymi hełmami.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Chociaż kościół pełni funkcje muzeum oraz sali koncertowej znajduje sie w nim wiele obiektów sakralnych. Wśród nich liczne pomniki nagrobne i epitafia. Cennymi zabytkami są: renesansowa chrzcielnica z 1563 r. oraz barokowa ambona z 1680 r. Na chórze ustawione są 44-głosowe organy z 1997 r.

LITERATURA

Adamiak J., Pillep R., Zabytki architektury i sztuki NRD, Warszawa 1989
Czupryna J. M., Ptaszyńska M., Berlin. Przewodnik, Expressmap 2015
Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Berlin, München 1992