Praha - Vyšehrad, kostel sv. Petra a Pavla

Lokalizacja: Praga-Wyszehrad (50.064425, 14.417704)
Budowa: 1070-1080, 2. połowa XIV w., 1885-1903
Architekci: Josef Mocker, przebudowa 1885-1903
Styl: gotyk, neogotyk

HISTORIA. Pierwotny romański kościół zbudowany został w latach 1070-1080 za panowania księcia Wratysława II. Był to trójnawowa romańska bazylika o długości 53 m. Za rządów cesarza Karola IV Luksemburskiego około 1369 r. kościół został gruntownie przebudowany i rozbudowany w stylu gotyckim. Kolejne przebudowy miały miejsce w 2. połowie XVI w. oraz w latach 1723-29 kiedy to kościół otrzymał barokową fasadę i nowe sklepienia. Obecną formę kościół uzyskał w latach 1885-1903 według projektu Josefa Mockera. Wzniesiono wtedy dwuwieżową neogotycką fasadę oraz przedłużono prezbiterium.

ARCHITEKTURA. Kościół gotycko-neogotycki, złożony z trójnawowego, sześcioprzęsłowego bazylikowego korpusu oraz krótkiego niewyodrębnionego prezbiterium, zamkniętego pięciobocznie. Do naw bocznych z obu stron dostawione są rzędy kaplic. Korpus nawowy poprzedzony jest neogotycką fasadą z dwiema wysokimi na 60 m wieżami. Kwadratowe wieże nakryte są ostrosłupowymi ażurowymi hełmami zwieńczonymi kwiatonami. Środkowa część fasady zwieńczona jest trójkątnym szczytem z blendami wypełnionymi posągami Chrystusa, śś. Piotra i Pawła oraz aniołów po bokach. Poniżej nawę główna oświetla wielkie ostrołukowe okno czterodzielne z maswerkiem. W dolnej części fasady usytuowane są trzy ostrołukowe portale. W tympanonie środkowego portalu znajduje się płaskorzeźba ze sceną Sądu Ostatecznego. Elewacje boczne kościoła przeprute są ostrołukowymi oknami, czterodzielnymi z maswerkami. Nawę główną i prezbiterium nakrywa wspólny dach dwuspadowy z wieżyczką na sygnaturkę, zaś nawy boczne i kaplice nakrywają dachy dwuspadowe. Wnętrze kościoła nakryte jest sklepieniami krzyżowo-żebrowymi, wspartymi na prostokątnych filarach. Nawa główna otwarta jest do naw bocznych ostrołukowymi arkadami.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA pochodzą przeważnie z czasu ostatniej przebudowy kościoła. Na ścianach prezbiterium widnieją secesyjne malowidła przedstawiające sceny z życia śś. Piotra i Pawła oraz innych świętych namalowane w 1898 r. przez wiedeńskiego malarza Karla Jobsta dla uczczenia 50 rocznicy panowania cesarza Franciszka Józefa I. Pozostałe ściany ozdabiają także secesyjne ornamenty i wizerunki świętych, wykonane w latach 1902-1903. Okna prezbiterium zdobią gotyckie witraże z wizerunkami świętych, wśród nich polscy święci Wojciech i bł. Świętochna (Svatava), żona Wratysława II i córka księcia polskiego Kazimierza I Odnowiciela. Neogotycki ołtarz główny i tron pontyfikalny wykonano według projektu Josefa Mockera. W pierwszej kaplicy po prawej od wejścia umieszczony jest romański sarkofag z przełomu XI i XII w., nazywany tumbą św. Longina. W innej kaplicy po prawej stronie p.w. Panny Marii Wyszehradzkiej umieszczony jest łaskami słynący wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem zwanej Deszczową z około 1355 r. Na wieżach kościoła zwieszona są dwa dzwony z XVI i XVII w. Pierwszy z nich Piotr i Paweł odlany został w 1584 r. przez Brixa z Cymperku a drugi Maria odlał w 1621 r. Baltazar Hoffmann.

LITERATURA

Kroh A., Praga. Przewodnik, wyd. Rewasz 2007
Pernal M., Praga. Spacerownik historyczny, Warszawa 2013
Szymański R., Złota Praga. Historie nie do opowiedzenia, Polanica Zdrój 2013